Vanille
Vanilla planifolia

Comoren · Madagaskar · Oeganda
Vanilla planifoliaVanilla planifolia is een klimmende orchidee. Madagaskar, vooral het noordoosten en de Sava-regio, is een belangrijke referentieherkomst; ook Oeganda en de Comoren hebben productieketens. Men zegt vaak peul, maar botanisch is de vrucht een doosvrucht. Soort en herkomst tellen mee: Tahitiaanse vanille is niet gewoon hetzelfde materiaal uit een andere streek.
De vruchten worden in een passend rijpheidsstadium geoogst en langdurig voorbereid en gedroogd. De groene vrucht heeft nog niet het karakter van het bruine vanillestokje. Een Malagassische keten voor CO₂-extract noemt mei tot augustus; dit vervangt plaatselijke kalenders niet. Het werk na de oogst vormt de identiteit evenzeer als de groei aan de klimplant.
De perioden variëren met de streek, hoogte en omstandigheden van het jaar.
De parfumerie gebruikt onder meer absolues, hydroalcoholische bereidingen en CO₂-extracten. Een absolue kan met oplosmiddel worden gewonnen en met alcohol gezuiverd. Superkritisch CO₂ is een andere extractieroute, met eigen instellingen en opbrengst. Vanilline alleen is één molecuul, niet de hele complexiteit van een natuurlijk extract van de vrucht.
Een Malagassische CO₂-kwaliteit vermeldt ongeveer 15 kg vruchten voor 1 kg extract, dus circa 1,5 kg voor 100 g.
Vanille rondt af en verbindt hout, balsems en amberakkoorden. Afhankelijk van de kwaliteit begeleiden leer, tabak of specerijen de zachtheid. In een gourmandakkoord kan zij aan gebak doen denken, maar ook een droge compositie meer body geven. Vanilleachtig betekent niet automatisch suikerzoet.
Het begint met een klein gebaar: in commerciële teelt worden bloemen meestal met de hand bestoven. Hun korte opening vraagt aandacht, lang vóór de maanden waarin de vrucht groeit. Daarna volgt een tweede geduldsfase: bewerking en droging veranderen de groene doosvrucht in een geurig bruin stokje.